Từ những kinh nghiệm thực tiễn ban đầu còn phân tán, rời rạc, Học viện đã từng bước chuẩn hóa, hệ thống hóa và lý luận hóa, hình thành nên nền tảng tri thức khoa học an ninh ngày càng hoàn chỉnh, có cấu trúc, có phương pháp luận và có khả năng dẫn dắt thực tiễn. Qua đó, Học viện không chỉ dừng lại ở việc “tổng kết thực tiễn” mà đã vươn lên thực hiện vai trò định hướng, dự báo và tham mưu chiến lược trong lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia.
Hội thảo khoa học cấp Bộ với chủ đề “Đổi mới công tác quản lý, điều hành của lãnh đạo, chỉ huy Công an các đơn vị, địa phương đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới” tổ chức tại Học viện, ngày 11/3/2025.
Từ xuất phát điểm gần như chưa có nền tảng lý luận chuyên ngành, Học viện An ninh nhân dân đã từng bước xây dựng, hình thành và phát triển hệ thống lý luận khoa học an ninh Việt Nam theo hướng ngày càng hoàn chỉnh, có cấu trúc, có hệ thống và đạt trình độ học thuật cao. Quá trình đó không chỉ là sự tích lũy tri thức đơn thuần mà là sự chuyển hóa căn bản mang tính bước ngoặt: từ kinh nghiệm thực tiễn sang lý luận khoa học; từ nhận thức cảm tính sang tư duy khoa học có phương pháp luận; từ tri thức phân tán sang hệ thống tri thức có tính khái quát và khả năng dẫn dắt. Cùng với sự phát triển của hệ thống lý luận, Học viện đã xây dựng được đội ngũ cán bộ khoa học đông đảo, chất lượng cao, gồm nhiều giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ đầu ngành, giữ vai trò nòng cốt trong nghiên cứu, giảng dạy và phát triển lý luận khoa học an ninh. Đây là lực lượng trí tuệ trung tâm, trực tiếp tham gia tổng kết thực tiễn, phát triển lý luận và đào tạo cán bộ, góp phần nâng cao trình độ khoa học, năng lực tư duy chiến lược và bản lĩnh chính trị của toàn lực lượng Công an nhân dân.
Học viện phối hợp với Học viện Báo chí và Tuyên truyền, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật, Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Giáo dục liêm chính với cuộc đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực ở Việt Nam hiện nay - Lý luận và thực tiễn”, ngày 27/3/2025.
Sự phát triển của công tác nghiên cứu khoa học ở Học viện là một quá trình liên tục, có kế thừa và phát triển qua từng giai đoạn. Ngay từ những năm đầu được giao đào tạo đại học, Nhà trường đã thành lập Ban tổng kết, Hội đồng khoa học để tập trung tổng kết thực tiễn thành lý luận an ninh phục vụ giảng dạy, học tập và chiến đấu; cán bộ, giảng viên Học viện đã tích cực tham gia tổng kết đường lối công tác bảo vệ an ninh, tham gia dự thảo các chỉ thị, nghị quyết và một số quy trình nghiệp vụ của ngành, qua đó hình thành nền móng ban đầu cho hoạt động nghiên cứu khoa học an ninh. Trong giai đoạn từ năm 1954 đến năm 1996, cán bộ, giảng viên Nhà trường đã chủ trì nghiên cứu thành công 02 đề tài cấp Nhà nước, 12 đề tài cấp Bộ, 26 đề tài cấp cơ sở cùng nhiều chuyên đề lý luận phối hợp với các vụ, cục, công an các địa phương. Đây là giai đoạn đặt nền tảng ban đầu cho việc chuyển từ tổng kết kinh nghiệm nghiệp vụ sang nghiên cứu khoa học có tổ chức, có định hướng và có sản phẩm rõ ràng.
Trong suốt quá trình phát triển, Học viện đã chủ trì, tham gia hàng trăm đề tài khoa học cấp Nhà nước, cấp Bộ và cấp cơ sở, trong đó có nhiều đề tài mang tầm chiến lược, trực tiếp tổng kết thực tiễn đấu tranh bảo vệ an ninh quốc gia, phát triển lý luận nghiệp vụ an ninh trong điều kiện mới. Từ năm 1996 đến nay, Học viện đã tiếp tục chủ trì và nghiên cứu thành công 08 đề tài cấp Quốc gia, 118 đề tài cấp Bộ, 267 đề tài cấp cơ sở, đồng thời tổ chức thành công nhiều hội thảo cấp quốc tế, cấp quốc gia và cấp Bộ trong lĩnh vực bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự an toàn xã hội.
Hội thảo khoa học cấp Hội đồng với chủ đề “Đấu tranh với hoạt động phá hoại tư tưởng trong tình hình mới - lý luận và thực tiễn” tổ chức tại Học viện năm 2024.
Các hướng nghiên cứu của Học viện tập trung vào những vấn đề trọng yếu, bám sát yêu cầu thực tiễn bảo vệ an ninh quốc gia như: bảo vệ an ninh chính trị nội bộ, an ninh kinh tế, an ninh văn hóa - tư tưởng, an ninh phi truyền thống, an ninh mạng; đấu tranh phòng, chống các thế lực thù địch, phản động; bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; xử lý các tình huống an ninh phức tạp trong bối cảnh hội nhập quốc tế và chuyển đổi số. Hoạt động nghiên cứu khoa học của Học viện không chỉ dừng lại ở việc giải quyết các vấn đề trước mắt mà còn hướng tới nhận diện sớm, phân tích sâu và dự báo chiến lược đối với những xu hướng, thách thức an ninh mới, qua đó góp phần chủ động trong công tác bảo vệ an ninh quốc gia. Đó cũng là quá trình Học viện từng bước khẳng định vai trò không chỉ là nơi “nghiên cứu để giảng dạy”, mà còn là nơi “nghiên cứu để tham mưu, để dự báo, để định hướng thực tiễn”.
Kết quả nghiên cứu của Học viện đã cung cấp hệ thống luận cứ khoa học quan trọng, có giá trị thực tiễn cao và tính dự báo chiến lược, phục vụ trực tiếp cho Đảng, Nhà nước và Bộ Công an trong hoạch định đường lối, chính sách về bảo vệ an ninh, trật tự; đồng thời góp phần hoàn thiện cơ sở lý luận cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong tình hình mới. Nhiều kết quả nghiên cứu đã được vận dụng vào thực tiễn công tác, trở thành cơ sở quan trọng trong xây dựng các đề án, chương trình, kế hoạch công tác lớn của ngành Công an, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về an ninh, trật tự. Trên phương diện đó, Học viện không chỉ là nơi sản sinh tri thức khoa học mà còn là lực lượng trực tiếp góp phần chuyển hóa tri thức khoa học thành các định hướng chính sách, giải pháp quản lý và biện pháp nghiệp vụ có giá trị ứng dụng cao.
Đồng thời, Học viện đã xây dựng hệ thống chương trình đào tạo, giáo trình, tài liệu nghiệp vụ tương đối đồng bộ, ngày càng chuẩn hóa và nâng cao chất lượng, từng bước hình thành nền tảng tri thức khoa học của ngành an ninh. Quá trình này không chỉ dừng lại ở việc hệ thống hóa nội dung giảng dạy mà còn là sự chuyển hóa có tính phương pháp luận từ kinh nghiệm thực tiễn sang tri thức khoa học; từ tri thức rời rạc sang hệ thống chuẩn mực chung của toàn lực lượng. Theo các báo cáo tổng kết, cán bộ, giảng viên Học viện đã hoàn thành biên soạn hàng chục giáo trình đào tạo sau đại học, gần 500 giáo trình đào tạo đại học và gần 2.000 tài liệu dạy học, trong đó có nhiều giáo trình, tài liệu chuyên đề dùng cho các lớp bồi dưỡng, quy hoạch lãnh đạo cấp cao của ngành Công an, các lớp bồi dưỡng cán bộ công an nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào và Bộ Nội vụ Vương quốc Campuchia. Hệ thống chương trình, giáo trình và tài liệu nghiệp vụ do Học viện xây dựng đã trở thành cơ sở quan trọng để thống nhất nhận thức, chuẩn hóa nội dung đào tạo, nâng cao trình độ lý luận và năng lực tư duy khoa học, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng công tác tham mưu chiến lược của đội ngũ cán bộ Công an nhân dân.
Lễ Công bố thành lập viện Khoa học An ninh, năm 2016.
Điểm nổi bật khác đó là Học viện không chỉ xây dựng lực lượng nghiên cứu khoa học trong đội ngũ giảng viên, cán bộ mà còn hình thành được môi trường nghiên cứu khoa học trong học viên. Dưới sự hướng dẫn của cán bộ nghiên cứu, giảng viên, học viên của Học viện đã tham gia tích cực vào hoạt động nghiên cứu khoa học. Chỉ tính từ năm 1996 đến nay, học viên của Nhà trường đã hoàn thành nghiên cứu trên 1.200 đề tài khoa học; trong đó, hàng trăm đề tài đạt giải quốc tế, quốc gia và cấp bộ. Những con số này cho thấy Học viện không chỉ là trung tâm nghiên cứu ở cấp độ giảng viên, nhà khoa học mà còn là môi trường nuôi dưỡng tư duy nghiên cứu, sáng tạo và năng lực học thuật cho các thế hệ học viên - một yếu tố đặc biệt quan trọng trong xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao cho lực lượng Công an nhân dân.
Có thể khẳng định, Học viện An ninh nhân dân không chỉ là cơ sở đào tạo, mà đã vươn lên trở thành trung tâm lý luận an ninh quốc gia, là nơi hội tụ, kết tinh và lan tỏa trí tuệ của lực lượng Công an nhân dân; đồng thời giữ vai trò nòng cốt trong định hình tư duy khoa học, nâng cao trình độ lý luận và năng lực tham mưu chiến lược. Những đóng góp đó có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, góp phần trực tiếp nâng cao hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo công tác bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm vững chắc an ninh, trật tự trong mọi giai đoạn cách mạng./.
PV.
